Home  /  Lesmateriaal

Wat stoer dat jullie met ons mee gaan aan boord van ons schip de Notendop. In dit lespakket staan zang-opdrachten, improvisatie-opdrachten, componeer-opdrachten en spelletjes. Een aantal opdrachten heeft de muziekdocent van Wiebeltenen al in jouw klas gedaan - dan heb je alvast kunnen afkijken.

Bij sommige opdrachten hebben we instructiefilmpjes gemaakt om je op weg te helpen.

Het aanleren van de liedjes

Dat kan op verschillende manieren:

  • Door zin voor zin voor en na te spreken of te zingen.
  • Door het liedje heel vaak te luisteren of voor te zingen met een luisteropdracht, en daarna steeds een van de zinnen aan de klas weg te geven. Die mogen zij al zingen.
  • Door elk groepje een stukje van het lied te laten oefenen en te laten presenteren aan de rest van de klas.

Probeer uit wat werkt voor jou en jouw klas.

Let bij het zingen op een goede houding, luister of het ritme gelijk gaat en luister naar de zuiverheid. Als je zelf vindt dat je hier weinig kunde in hebt, vraag dan de leerlingen of een collega om eens goed te luisteren. Samen komen jullie er wel uit!

Zo pak je een opdracht aan
  1. Kies een van de opdrachten en leg klaar wat je nodig hebt. Laat leerlingen hierbij helpen, zo krijgen zij ook eigenaarschap.
  2. Ga aan de slag.
  3. Wees trots op wat jullie hebben laten klinken, en benoem dat.
  4. Gaat het na de eerste keer al helemaal goed? Dat is fijn. Maar meestal lukt dat niet gelijk - het is net als bij leren schrijven: het lijkt er al een beetje op, maar is nog niet zo netjes. Waren er dingen die niet fijn klonken? Bespreek met de klas hoe dat anders kan. Vaak zit de oplossing in beter kijken, beter luisteren, goede focus, goede houding en genoeg oefenen.
  5. Probeer het nog eens en wees je bewust van wat er nu al beter ging. Wees weer trots!
Het lied
Hé ga je mee Demo
Opdrachten
Nodig

De geluiden van de zee kan je ook met spullen maken. Zoek dingen (uit de tas met rommel) die zo klinken als in het lied en vervang de zee-geluiden uit het lied door de zelf gespeelde geluiden.

Een groepje van vier kinderen bedenkt een volgorde van zeegeluiden en speelt ze. De andere groepjes luisteren en leggen de bijbehorende plaatjes van de zeegeluiden in de goede volgorde. Klopte het?

Nodig
  • Voor elk kind een (zelfgemaakt) instrument

Op zee waait het soms zo erg dat je elkaar niet kunt verstaan. Daarom hebben de muzikale kapiteins een aantal gebaren afgesproken om toch muziek te kunnen maken. Ga in een grote kring zitten. Een kapitein staat voor de groep en geeft met gebaren aan wat de muzikanten mogen doen.

Gebaren die je kan gebruiken: start, stop, lange toon, korte toon, ritme, nieuw idee, voel de vibe (vuist op buik).

Kapiteins maken muziek

Gebaren van de kapiteins

Nodig
  • Eventueel instrumenten of materialen uit de klas

Wat hoor je allemaal op de boot of in de zee als het stormt?

Verdeel de klas in groepjes. Elk groepje bedenkt een geluid en gebaar wat daarbij past. Dat kan met de stem en met instrumenten of materialen uit de klas.

Presenteer de geluiden aan elkaar. Kunnen de anderen raden welk stormgeluid dit was? Zet een kapitein in het midden van de klas. Die zet de groepjes aan en uit. Zet je maar schrap voor deze geluidenstorm!

Weetje: overstag gaan
Zeilboot die overstag gaat, met de giek die overzwaait
In het lied komt de giek voorbij. Als een zeilboot van richting verandert, zwaait die giek over het dek - daarom moet iedereen bukken. Dat heet overstag gaan.
Het lied
Het Wiebelschip Demo
Opdrachten
Nodig
  • Kinderen in een kring

Bubbels stijgen langzaam naar het oppervlak. Maak een klankbesmetting van bubbelgeluiden. Iedereen zit in een kring. Persoon 1, de startspeler, maakt een bubbelgeluid; de personen links en rechts naast hem nemen het geluid over. Dan de personen daarnaast, enzovoort. Zo maken steeds meer mensen het geluid.

Op een gegeven moment start persoon 1 met een nieuw geluid. Dat wordt ook weer overgenomen. Let op: als je nog niet besmet bent met het nieuwe geluid, dan blijf je het oude geluid maken.

Lachende bubbels: geluidsbesmetting

Nodig
  • Klokkenspellen, gitaren of keyboards - per tweetal een instrument
  • Muziekfragment Zeemeerminnen-improvisatiemuziek
Zeemeerminnen Improvisatiemuziek

Maak tweetallen. Per tweetal krijgt één persoon een klokkenspel, de ander gebruikt zijn stem. Ze zijn de zeemeerminnen die muzikale moppen gaan tappen. Een kapitein wijst zeemeerminnen aan en uit die mogen spelen. Met een gebaar geeft de kapitein aan of ze korte of lange bubbels (tonen) maken. Spreek met de klas af welk gebaar dit is. Wissel na een tijdje van instrument en van kapitein.

Gebruik de improvisatiemuziek als begeleiding, of speel zelf Bb en F op een instrument. Zing je het hele lied? Dan kun je deze improvisatie spelen na het eerste couplet.

Nodig
  • Bijlage fruit-ritmekaartjes - een setje voor elk groepje
    Fruit-ritmekaartjes (PDF)
  • Eventueel ritme-instrumenten
  • Muziekfragment Hamerhaaien-improvisatiemuziek
Hamerhaaien Improvisatiemuziek

Oefen samen een aantal fruit-ritmes die de groene hamerhaaien op de boot kloppen. Eén persoon houdt steeds een ritme omhoog; de klas zit vol met hamerhaaien die het ritme spelen op hun tafel, stoel of een instrument. Speel dat net zo lang tot er een nieuw ritme komt.

Elk groepje krijgt een setje fruit-ritmekaarten en maakt een leuke volgorde van ritmes. Alle groepjes presenteren hun ritme gelijk achter elkaar aan. Tel altijd vier tellen vooraf om het tempo aan te geven, en eventueel vier tellen tussen de groepjes. Lukt het ook om het zonder tellen tussendoor te doen?

Zet de improvisatiemuziek op de achtergrond aan om in het tempo te blijven. Zing je het hele lied? Dan kun je deze improvisatie spelen na het tweede couplet.

Nodig
  • Kinderen in een kring

Iemand heeft een denkbeeldige volleybal en gooit hem over naar een ander terwijl hij een geluid maakt. De ontvanger herhaalt het geluid. Dan gooit hij de bal weer naar iemand anders met een nieuw geluid, enzovoort.

Probeer om de bal zo snel mogelijk over te gooien. Maak goed oogcontact. Hoe minder je nadenkt, hoe meer kwallige geluiden er komen!

De kwallen-geluidenbal

Nodig
  • Instrumenten met meerdere toonhoogtes - bij onvoldoende instrumenten is de stem ook altijd beschikbaar!
  • Kwallen-improvisatiemuziek
Kwallen Improvisatiemuziek

De kwallen volleyballen met het schip. Het schip gaat daardoor omhoog en omlaag. Hoe klinkt dat? Onderzoek hoe je hoge en lage tonen maakt op je instrument. Een kapitein staat voor de groep en laat met zijn hand zien of het schip hoog of laag is. De kinderen spelen corresponderende tonen. Laat de kapitein ook bewust snel of langzaam van hoogte wisselen.

Gebruik de improvisatiemuziek als begeleiding, of speel zelf Am en G op een instrument. Zing je het hele lied? Dan kun je deze improvisatie spelen na het derde couplet.

Nodig
  • Je stem

Je stem kan je vervormen. Hoe klinkt je stem in een doos? Of in de hoek van de klas? Ga op onderzoek uit en kijk waar je stem het hardst, zachtst, scherpst, rondst of raarst klinkt. Deel je ervaringen. Zing ook eens een liedje met een vervormd stemgeluid!

Nodig
  • Potten, emmers
  • Water
  • Boomwhackers
  • Kloppers

Hoe klinkt het onder water? Vul een paar potten of emmers met water, pak andere materialen en bijvoorbeeld boomwhackers. Onderzoek welke watergeluiden je kan maken. Een kapitein zet mensen aan en uit. Hij kan ook met gebaren aangeven of er een ritme of een lange toon moet klinken. Jullie kunnen natuurlijk ook nieuwe gebaren bedenken voor bijvoorbeeld gespetter of geklots.

Je kan ook een jampotje of metalen fles vullen met een laagje water. Doe de deksel erop en ontdek wat er met het geluid gebeurt als je op de bodem slaat en hem rechtop of op de kop houdt. Met welke hoeveelheid water klinkt jouw instrument het best?

Jampotinstrument

Nodig
  • Papier en pen of digibord
  • Improvisatietrack
  • Eigen instrument

Het schip wiebelt. Wat zit er volgens jou voor (fantasie)dier onder die dit doet? Maak met de klas een nieuw couplet bij het lied. Bedenk eerst hoe het dier eruitziet, wat hij het liefste doet en hoe hij het schip aan het wiebelen krijgt. Probeer dan zinnen te maken die op het metrum van een ander couplet passen. Kies een van de drie improvisatietracks hierboven als begeleiding.

Speel op instrumenten naar keuze mee op de manier waarop de wezens bewegen. Laat de kinderen eerst op de muziek door de klas bewegen als het wezen. Laat ze daarna het karakter van de beweging gebruiken bij het spelen op hun instrument. Is de beweging hoekig, vloeiend, langzaam, snel, voorzichtig of stevig?

Het lied
Eigenwijs Volledig nummer
Opdracht
Nodig
  • Triangels
  • Boomwhackers met dop
  • Xylofoons of klokkenspellen met meerdere kloppers
  • Ritmestokken
  • Bijlage: opdrachtenkaartjes Eigenwijs
    Opdrachtenkaartjes (PDF) volgt binnenkort

Wat gebeurt er als alle kapiteins eigenwijs hun eigen gang gaan? Een aantal kapiteins krijgt een kaartje met een opdracht. Wie lukt het om binnen 4 minuten zijn opdracht te voltooien? Het deel van de klas dat geen opdracht heeft, mag ingezet worden als bemanningslid door de kapiteins. Wie praat, is af en moet aan de kant zitten.

Evalueer de opdracht met de klas. Er zitten veel paradoxale opdrachten in die, door samen te werken, allemaal kunnen lukken. Welke oplossingen hebben de kapiteins bedacht? Konden ze met elkaar meebewegen, of werkten ze elkaar vooral tegen?

Het lied
Rommel Demo
Opdracht
Nodig
  • Bijlage instrumenten maken
    Instrumenten maken (PDF)
  • Rommel - laat kinderen spullen van huis meenemen
  • Knutselspullen (zie bijlage)
  • Klas in de kring
  • Lied Rommel

Maak instrumenten van rommel. In de bijlage vind je een aantal ideeën, maar het is ook heel leuk om gewoon wat te proberen. Hou rekening met drie dingen: de lucht moet gaan TRILLEN, als je de toon harder wilt heb je een KLANKKAST nodig, en hoe GROTER het instrument is, hoe LAGER de toon.

De klas gaat in een kring staan met hun instrument. Beurtelings speelt iemand een ritme of melodie voor, de klas speelt deze zo goed mogelijk na.

Speel mee met het lied Rommel. In het lied zitten solo's. Wie van jullie geeft er een echte solo weg?

Canjo maken

Klopper maken

Flessofoon maken

Bibongo's maken

Opdrachten
Nodig
  • Lekker dansnummer

Je kan goed zingen en lekker veel soul in je lied leggen als je hele lijf meedoet. Je lijf opwarmen is dus ook van groot belang.

Zet jullie favoriete dansnummer op. Er zijn vijf niveaus:

  1. Je beweegt heel licht mee met de muziek, bijvoorbeeld tappen met je vingers of voeten.
  2. Je hele lijf beweegt lichtjes.
  3. Je danst beheerst.
  4. Je danst enthousiast - lekker feestje!
  5. Je gaat helemaal uit je bol, alle gekheid komt los.

De kapitein geeft aan op welk niveau gedanst wordt.

12345 disco

Hoe is je lichaamshouding van invloed op je klank? Neem verschillende houdingen aan en voel het verschil. Wanneer zing je het meest ontspannen?

Meestal is dat wanneer we stevig staan, knieën niet op slot. Je kaak en schouders zijn ontspannen. Je hoofd rechtop, alsof er een touwtje aan je kruin zit.

Zanghouding

Nodig
  • Eventueel een melodie-instrument om melodietjes op voor te spelen
  • Het lied Soul

Inzingen is belangrijk om je zangspieren op te warmen. Start met windgeluiden: woeshhh, fff, zzzz. Maak nu ook tonen - begin zacht en laag en ga ook lekker de hoogte in.

Schreeuwen is geen zingen, dus laat dat achterwege. Roepen kan wel: Hé! Hola! Joehoe soul!! Maak korte melodietjes, zing dada mama baba jaja en vervang de klinker a door andere klinkers. Zing nu een stukje van het lied Soul.

Bedenk zinnen die eindigen op soul. De klas klapt steeds na soul. Geef de beurt steeds door.

Een beetje soul *klap klap*
Klap met soul *klap klap*
Altijd na soul *klap klap*

Waar de liedjes over de zee gaan, gaat de voorstelling ook over wat wij in die zee achterlaten. Gebruik deze foto's op het digibord om het gesprek op gang te brengen. Beeld: WWF en National Geographic.

Water vol plastic afval in Manila
Zou jij hier in willen zwemmen?
Plastic zak die op een kwal lijkt
Lekker kwalletje?
Berg plastic afval op de Malediven
Wat gooi jij allemaal weg? Was het kapot? Waar gooide jij het weg? Wat gebeurt er dan mee?
Zeehond verstrikt in een achtergelaten visnet
Een zeehond vist toch zonder net?
Infographic over de levensduur van plastic in de oceaan
Hoe ziet jouw huis er uit als je dit allemaal bewaart? De zee is het huis van heel veel dieren!

Vragen over het lesmateriaal?

Loop je vast, mis je iets, of wil je overleggen over de voorbereiding? We denken graag mee.

Mail ons →